Wordt de Revolutionaire Garde de grote winnaar van de oorlog van Netanyahu en Trump tegen Iran?
In dit artikel:
Een groeiend deel van Iraanse intellectuelen beschouwt de Islamitische Republiek sinds vóór de korte oorlog van juni 2025 als richting een vorm van "Bonapartisme": een autoritaire, populistische concentratie van macht rond een militaire leider vergelijkbaar met het Napoleontische model. Die analyse komt voort uit de waarneming dat de republiek vastliep door interne rivaliteiten tussen geestelijkheid, civiele bestuurders en de machtige Revolutionaire Garde, economische verstikking door sancties en onbetrouwbare geopolitieke partnerschappen.
Israël (en deels de VS) mikten bij de gevechten afgelopen juni op het ontwrichten van het Iraanse leiderschap, met de veronderstelling dat het uitschakelen van topfiguren — en in het uiterste geval Ayatollah Khamenei — het staatsbestel zou doen instorten en binnenlandse onvrede tot een regimeval zou leiden. Khamenei overleefde de eerste aanvallen, en massaal verzet in Iran, mede nog gekwetst door het bloedbad van januari, zorgde er niet voor dat het systeem brak. Toch heeft de oorlog de dynamiek binnen het regime wezenlijk veranderd.
Militair en organisatorisch toonde Iran veerkracht: raketaanvallen op Israël gingen door ondanks het verlies van kopstukken, deels omdat de strijdkrachten voorbereid leken met draaiboeken voor verstoring van commandostructuren. Politiek en strategisch boekte Iran winst: aanvallen op Golfstaten—belangrijke Amerikaanse bondgenoten en thuisbasis van Amerikaanse troepen—verhoogden de politieke kosten voor Washington en leidden tot zware onvrede in de regio. De blokkade van de Straat van Hormuz veroorzaakte wereldwijde olie- en gasprijsschokken en zette vooral Europa economisch onder druk; Europese regeringen reageerden terughoudend op Amerikaanse oproepen tot actie, en critici in Europa veroordeelden het Amerikaanse optreden scherp.
Belangrijkste uitkomst: de Revolutionaire Garde won aan prestige en invloed door haar cruciale rol in het oorlogsscenario. Met een verzwakte of afwezige krachtige bemiddelaar tussen de machtscentra (zoals Khamenei), groeit de kans dat het interne machtsevenwicht kantelt richting militaire dominantie — datgene wat intellectuelen als een Bonapartistisch pad omschrijven. Tenzij de VS kiest voor een ingrijpend grondoffensief, lijkt een verdere militarisering van de macht binnen Iran een realistisch vooruitzicht.