Trump duwt zijn breekijzer dieper in de kloof tussen VS en NAVO-bondgenoten
In dit artikel:
President Trump heeft Europa openlijk gefrustreerd omdat Europese NAVO-bondgenoten weigeren betrokken te raken bij zijn door de VS en Israël gevoerde oorlog tegen Iran. In een interview met The Telegraph zei hij woensdag dat hij "sterk overweegt" de Verenigde Staten uit de NAVO te halen, als drukmiddel om westerse marineschepen te laten meehelpen de Straat van Hormuz te heropenen. Die zeestraat is cruciaal voor olie- en gastransporten maar wordt volgens het artikel grotendeels geblokkeerd door de Iraanse Revolutionaire Garde sinds het conflict escaleerde. Deskundigen vinden militaire oplossingen met een redelijke kans van slagen momenteel onrealistisch.
De Amerikaanse druk spitst zich toe op het sturen van marineschepen en het toestaan van basissen voor aanvallen op Iran; Europese regeringen tonen daar echter weinig animo voor. In Londen bespraken donderdags meer dan veertig landen — waaronder Nederland — hoe de Straat veilig heropend kan worden, maar Groot-Brittanniës minister van Buitenlandse Zaken Yvette Cooper benadrukte dat die gesprekken vooral diplomatiek van aard zijn, niet militair.
Trump heeft al langer kritiek op de NAVO en noemde het bondgenootschap tijdens zijn eerdere campagne en ambtsperiode "achterhaald". Hoewel hij later milder sprak, bleef hij aandringen dat de VS te veel betaalt. In zijn tweede termijn is zijn afkeer opnieuw opgelaaid: hij beweert dat andere leden de VS nooit echt geholpen hebben en heeft zelfs gedreigd Groenland — een Deens gebied — militair in te nemen.
Concrete stappen om uit de NAVO te stappen lijken voorlopig niet genomen: volgens diplomaten, medewerkers van Amerikaanse parlementsleden en Pentagon-functionarissen is er geen voorbereiding zichtbaar, het Congres is niet geïnformeerd en ook in Brussel zijn geen gesprekken op gang gebracht. Een wet uit 2023 vereist goedkeuring door tweederdemeerderheid van de Senaat om de NAVO te verlaten, waardoor een eenzijdig vertrek zeer onwaarschijnlijk is. Democratische leiders, waaronder Chuck Schumer, zeggen dat de Senaat niet zal instemmen met een vertrek uit boosheid over Europese terughoudendheid. Republikeinse senator Thom Tillis waarschuwde wel dat de president het bondgenootschap "kan bederven" — functioneel ondermijnen zonder formeel uit te treden.
Zelfs als een formeel vertrek onwaarschijnlijk blijft, waarschuwen diplomaten dat Trumps dreigementen de effectiviteit en het vertrouwen binnen de NAVO ernstig kunnen schaden. De crisis onderstreept de kwetsbaarheid van een alliantie die sterk leunt op het voortouw van de Verenigde Staten wanneer die rol onzeker is.