Trump dreigt met vertrek uit de Navo, maar heeft hij daar wel baat bij?
In dit artikel:
Donald Trump dreigt opnieuw met een Amerikaans vertrek uit de NAVO, naar aanleiding van problemen rond zijn Iraanse koers en het steeds luidere Europese weigeren om Amerikaanse vragen om steun te beantwoorden. Het dreigement — geuit woensdag in The Telegraph — wordt door bondgenoten grotendeels als bluf gezien, maar veroorzaakt toch onrust en versnelt een heroriëntatie binnen het bondgenootschap.
Er zijn meerdere redenen waarom een écht Amerikaans vertrek onwaarschijnlijk is. Europa vormt voor de VS een onmisbaar militair platform: zo staan er zo’n 75.000 Amerikaanse militairen in Europa, is er een groot militair ziekenhuis in Duitsland en opereert de Amerikaanse Zesde Vloot vanuit Napels. De Atlantische oversteek blijft strategisch gecontroleerd door de VS, wat snelle verplaatsing en machtprojectie mogelijk maakt. Economisch profiteren Amerikaanse wapenfabrikanten van stijgende Europese defensie-uitgaven; dat versterkt de verwevenheid. Bovendien wordt een groot deel van de Amerikaanse staatsschuld door Europese beleggers gedragen, wat Washington kwetsbaar maakt bij een plotselinge breuk.
Tegelijkertijd zetten Europese landen stappen om minder afhankelijk te worden. Onder de noemer van wat onder meer de Finse president Alexander Stubb ‘NAVO 3.0’ noemt, verschuiven commandostructuren: sleutelposities die traditioneel door Amerikaanse generaals werden bezet, gaan vaker naar Europeanen. EU- en NAVO-landen investeerden in 2025 een recordbedrag van 574 miljard dollar in defensie, met als doel eerst en vooral Europa zelf te kunnen verdedigen — met Rusland als primaire dreiging — zodat de VS zich vrijer kunnen richten op de Indo-Pacific en de confrontatie met China.
Trumps bedreiging lijkt deels bedoeld als drukmiddel: hij schuift de verantwoordelijkheid voor het stroef verlopende optreden tegen Iran richting Europa en gebruikt een NAVO-dreiging als chantage. Toch geldt: hoe vaker zulke uitspraken vallen, hoe groter de Europese wens om structureel afstand te nemen van onbetrouwbare Amerikaanse politiek. In de praktijk blijft volledige zelfstandigheid op korte termijn onhaalbaar; de transitie naar een meer Europees geleide defensiearchitectuur is in gang gezet, maar zal tijd en aanzienlijke inspanningen vergen.